Emlak&Konut

Atatürk Havalimanı ve İstanbul’a katkıları

İstanbul’a yapılacak yeni havalimanının açılışının ardından talebi karşılayamayan Atatürk Havalimanı tasfiye edilecek. Atatürk Havalimanı ticaret ve kongre merkezine dönüştürülecek. Arazi aynı zamanda İstanbulluların nefes alacağı büyük bir alan haline dönüşecek.

İstanbul’un kuzeyinde, dünyanın en büyüğü olarak hizmete girecek yeni havalimanının açılmasının ardından Yeşilköy’de bulunan mevcut havalimanı tasfiye edilecek.

Yeni dönemde de kente katkı sağlayacak olan havalimanının arazisi geçmişten günümüze kadar Yeşilköy’ün gelişimine katkıda bulundu.

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’nın yürüttüğü çalışmalar kapsamında önce Atatürk Havalimanı’nda maddi değeri yüksek ama hafif ürünlerin kargo taşımacılığı yapılacak.

Ayrıca alan, özel uçakların kullanabileceği boyutta küçültülecek ve ticari, turistik amaçlı imara açılarak finansal kaynak oluşturulacak. Bu gelir yeni havalimanı ve şehrin inşaatı için finans kaynağı olarak kullanılacak.

Bakanlığın eylem planına göre havaalanıyla birlikte çevresindeki fuar ve İstanbul Dünya Ticaret Merkezi binaları da dönüşüme tabi tutulacak. Ayamama Deresi çevresinde başlatılan yüksek prestijli turizm ve ticaret merkezi kapsamında Atatürk Havalimanı alanı da küresel ticaret ve fuar merkezi olarak kullanılacak. Havalimanının küçültülmesiyle ortaya çıkan araziler ticari olarak değerlendirilecek.


Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Ahmet Arslan

Talep arttı
İstanbul’un ilk havalimanı olarak inşa edilen Yeşilköy’deki Atatürk Havalimanı günlük yolcu trafiğinin artması nedeniyle istenilen düzeyde hizmet veremiyor. Yeni havalimanı 150 milyon yolcu kapasiteli olacak ve 2018’de hizmete açılacak.

Atatürk Havalimanı, yapıldığı dönemde şehir dışında kalıyordu ancak yıllar içinde şehir merkezi haline geldi. Yeni pist ve iyileştirmelerin sınırlı olmasının dışında kentin imar hareketleri de kısıtlandı. İstanbul’un kentsel yenilenmesi ve geliştirilmesi için hazırlanacak projeler de havalimanı kriterine takıldı.

Şimdi ise 2018’de yeni havalimanının açılmasından sonra mevcut havalimanının arazisinin ne olacağı konusu, arazi çok değerli olan şehir merkezinde kaldığı için çeşitli spekülasyonlara konu oluyor.

Ancak Havalimanı arazisinin akıbeti konusunda son noktayı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Ahmet Arslan koydu. Bakan Arslan, Atatürk Havalimanı’na fuar alanı yapılacağını, hiçbir zaman imara açılıp, konut alanı olmayacağını söyledi.

Atatürk Havalimanı’nda, 328 milyon 685 bin yolcu geçiş yaptı. Bu yolcuların 19 milyon 683 bin 909’u dış hat yolcularından oluştu

İstanbul’a nefes aldıracak
Atatürk Havalimanı’nın İstanbul’a nefes aldıracak bir alan olarak düzenleneceğini belirten Arslan, “Herhangi bir şekilde imara açılıp alışveriş merkezi ve konut yapılması söz konusu değil” dedi. Ulaştırma Bakanı Arslan, şöyle konuştu: “İki havalimanını aynı anda kullanma imkanı yok. İkisi de aynı hava koridorunu kullanıyor. Buranın kesinlikle yapılaşmaya açılmaması, İstanbul’a nefes aldıracak bir alan olarak düzenlenmesi, küçük uçakların iniş yapabileceği bir alan olarak kullanılması, çok sayıda terminalin de fuar alanı olarak hizmet etmesini istiyoruz. Herhangi bir şekilde imara açılıp alışveriş merkezi ve konut yapılması söz konusu değil. Sayın Cumhurbaşkanımızın da Sayın Başbakanımızın da talimatları bu yönde…”

Kuruluşundan bugüne, önce Yeşilköy ardından İstanbul’un ekonomik ve sosyal gelişimine katkı sağlayan Atatürk Havalimanı, İstanbul’daki ilk hava meydanı olma özelliğini taşıyor. Askeri amaçla 1912 yılında, Yeşilköy’de açılan hava meydanı, 1944 yılında Chicago’da imzalanan Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşması’ndan sonra uluslararası bir hava limanı olma yoluna girdi. Bu hava limanının yapımı için 1947 yılında, Westinghouse Electric International Company ve The IG White Engineering Corporation ile sözleşme imzalandı. 1949’da başlanan inşaat, 1953’te tamamlandı ve 1 Ağustos 1953 yılında Yeşilköy Hava Limanı adı ile hizmete açıldı.

Liman, o günün teknolojisiyle uluslararası standartlarda 05/23 pistine, taksi yollarına, 10 bin metrekarelik modern yolcu terminaline, bakım hangarlarına, radyo alıcı-verici cihazlarına ve yedek enerji santraline sahipti.

Hava ulaşımının gelişmesi üzerine, 05/23 pisti yetersiz kalınca yeni bir pist yapılmasına karar verildi. 1968 yılında yapımına başlanan 45 m genişliğinde ve 3 bin m. boyundaki 17/35 pistinin inşaatı, 1972 yılında tamamlandı.

Atatürk adını 1985 yılında aldı
1971 yılında Yeşilköy Hava Limanı için bir master plan uygulamaya konuldu. Plan, 05/23 ve 17/35 pistlerinden başka, her biri yıllık 5 milyon yolcu kapasiteli 4 terminal binası ve mütemmimlerinden oluşuyordu. Mimar Hayati Tabanlıoğlu tarafından hazırlanan proje, THY Hangar Tesisleri, Kargo Tesisleri, Hava Trafik Kontrol Kulesi ve Teknik Blok, Aydınlatma Sistemi, Elektrik Dağıtım Sistemi, eski 05/23 pistinin yeniden yapımı, akaryakıt ikmal tesisleri ile diğer tesisleri kapsamaktadır. Söz konusu projenin içinde yer alan Dış Hatlar Terminali 29 Ekim 1983’te işletmeye açıldı. 1985 yılında, kavuştuğu modern görünümü ile Atatürk Hava Limanı adını aldı. Gelişen hava kargo taşımacılığı nedeniyle 1993 yılında Kargo Terminali Tesisleri hizmete verildi. Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla ortaya çıkan bavul ticareti ve artan charter yolcu trafiğine hizmet amacıyla 7 Aralık 1995 yılında C Terminali işletmeye açıldı. C Terminali, 16 Ocak 2000 tarihinde yolcu hizmetine kapatılırken 2002 yılında özel şirketlerin kargo operasyonları için kullanılmaya başlandı.

Artan yolcu trafiği nedeniyle, Yap-İşlet-Devret modeliyle yeni bir dış hatlar terminali yapılarak 10.01.2000 tarihinde işletmeye açıldı. Yeni terminalin yolcu kapasitesi yılda 20 milyon yolcu. Yapılan genişletme ve yenileme çalışmaları sonucunda havalimanın kapasitesi 25.500.000 dış hat ve 12.800.000 iç hat olmak üzere toplam 38.200.000 yolcu/yıl’a çıkartıldı.

Havacılık tarihinde Yeşilköy
Yeşilköy’ün Türk havacılık tarihinde ayrı bir yeri ve önemi vardır. 20. yüzyılın başlarında, dengelerin savunma ve askeri güç üzerine kurulu olduğu ve üretilen teknolojilerin haritaları değiştirdiği bir dünya düzeninde Osmanlı Devleti bu nimetten nasibini alamamış devlet durumundaydı.

Atatürk Havalimanı’nın İstanbul’a nefes aldıracak bir alan olarak düzenleneceğini belirten Arslan; “Herhangi bir şekilde imara açılıp alışveriş merkezi ve konut yapılması söz konusu değil” dedi

Avrupa’daki güçler tarafından kullanılan ve en önemli ürünü uçaklar olan bu teknolojilerin kullanılması, Osmanlı ordusu için de kaçınılmaz olmuştu. O yıllarda Harbiye Nazırı olan Mahmut Şevket Paşa’nın girişimleriyle orduya balon ve uçak sağlanması ve bunlar için gereken tesislerin kurulması çalışmalarına başlandı. Bunun yanında ‘Kitaat-ı Fenniye ve Mevakii Müstahkeme Müfettişi Umumiliği’nin ikinci bir şubesi olarak da bir hava komisyonu kuruldu. 1 Haziran 1911’de kurulan bu çekirdek teşkilat Türk Silahlı Kuvvetler tarihinde, Hava Kuvvetleri’nin temeli sayılmaktadır.

Yapılan çalışmalar sonucu bugünkü Yeşilköy Havaalanı’nın kuzey sınırına yakın bir yerde 1912’nin Ocak ayında iki hangar ve bir meydan yapılarak havacılık tarihinde ilk önemli adım atılır. Daha sonra bu hangarlar ve meydan, bazı ekler yapılarak 3 Temmuz 1912’de Yeşilköy Hava Mektebi olarak hizmete girer. Okulun öğrenci kaynağı bu yıllarda kara ve deniz subaylarından oluşmakta, eğitim-öğretim üç ay olup yılda, devre devam etmektedir. Her devrede 15-20 pilot adayının öğrenim gördüğü okulun yetiştirdiği Türk pilotlar, Balkan Savaşı’nda fiilen cephede görev almışlardır. Ayrıca deniz pilotu yetiştirmek üzere Bahriye Nezareti’ne bağlı Deniz Hava Okulu (Bahri Tayyare mektebi), Yeşilköy’deki deniz fenerinin yakınında bir yerde eğitime başlamıştır. (Haziran 1914)

Okulun adı 1916’da Hava İstasyonu (Tayyare istasyonu) olarak değiştirilmiştir. İstanbul’un işgali yıllarında Yeşilköy Hava İstasyonu’nun İngiliz ve Fransız güçleri tarafından işgal edilmesi sonucu kaçırılabilen malzeme ve uçaklar Anadolu yakasında Maltepe’ye götürülmüş, Deniz Hava Okulu’nun malzemeleri ise Bahriye Nezareti’nin Haliç’teki depolarına konmuştur. Daha sonra Cumhuriyet tarihi boyunca havacılığımız gelişmiş, 21 Temmuz 1967’de Türk havacılığının doğup büyüdüğü yer olan Yeşilyurt’ta Hava Harp Okulu açılmıştır. Bu okul halen aynı yerde eğitimini sürdürmektedir. Ayrıca Yeşilköy banliyö tren istasyonunun hemen yanında 1985 yılında ziyarete açılan Havacılık Müzesi de bulunur. Müzede Cumhuriyet yıllarında kullanılan uçaklar sergilenmektedir.

İlk asfalt uçak pisti ve yeni bir yolcu terminali 1942 yılında inşa edildi; terminal binası bugün hâlâ ayaktadır ve Türk Hava Kuvvetleri tarafından VIP terminali olarak kullanılmaktadır. Bu binada sadece ‘Radyo Far’ ve ‘Radyo Reynç’ kapasitesi bulunan bir kontrol kulesi bulunuyordu. Yeni hava trafiği teçhizatının eklenmesiyle Yeşilköy gece inişlerine müsait, tam kapasiteli bir havaalanı haline geldi. Gemilerden indirilen uçakların nakliyatı için hangarlardan sahile giden bir yol da yapılmıştı.

Yeşilköy Havaalanı her geçen gün daha fazla yabancı uçak tarafından kullanılmaya başlandığında, alanı modernleştirmek ve genişletmek gereksinimi doğdu ve ilk çalışmalar 1946 yılında başladı. İki Amerikan firması ile (Westinghouse Electric Corp. ve J. G. White Corp.) Yeşilköy de dahil olmak üzere çok sayıdaki havaalanının genişletilmesi ve modernleştirilmesi için bir sözleşme imzalandı, ayrıca Ankara ve Adana da dahil olmak üzere beş yeni havaalanı yapılacaktı. Projenin toplam maliyeti, beş yıldan uzun bir sürede harcanmak üzere 15,5 milyon dolardan fazlaydı. Bu tutarın 4 milyon doları Export-Import Bank tarafından kredi olarak sağlanırken, geri kalan miktar Türkiye Hükümeti tarafından Yabancı Hizmetler Döviz gelirlerinden temin edilecekti. (ABD Ticaret Departmanı, Yabancı ve Uluslararası Ticaret, 4 Temmuz 1946)

6686 sayılı kanunla havalimanlarının, yer hizmetlerinin, hava trafik hizmetleri ve havacılık haberleşmelerinin yönetimini, 26 Şubat 1956’da yeni bir kurum olan Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) devraldı. Aynı yıl Yeşilköy Havalimanı 25.782 iniş ve kalkışla o güne kadarki en yüksek trafik seyrine ulaştı, tesislerinde 70’i Hava Trafik Kontrolörü olmak üzere 275 kişi çalışmaktaydı. 1960’lı yıllarda hem THY tarafından hem de yabancı taşımacılar tarafından uluslararası trafikte bir artış yaşandı ancak iç hatlarda yaşanan muazzam artış sonucunda Yeşilköy’de tek terminal binası olması nedeniyle aşırı kalabalıklaşma ve verimsizlik baş gösterdi. İkinci terminal binasının yapımı gündeme geldi ve 1965 yılında var olan binanın hemen yanında iki katlı yeni bir iç hatlar terminali açıldı. Apron da iç ve dış hatlar yer trafiğini birbirinden ayırmak amacıyla doğuya doğru genişletildi.

Yılın ilk yarısındaki rakamlar
Atatürk Havalimanı’nda bu yılın ilk yarısında geçtiğimiz yıla göre yolcu kaybı yüzde 2 oldu. Bu yıl Ocak-Haziran döneminde iç hatlarda yüzde 4, dış hatlarda ise yüzde 1 kaybın yaşandığı Atatürk Havalimanı’nda, 328 milyon 685 bin yolcu geçiş yaptı. Bu yolcuların 19 milyon 683 bin 909’u dış hat yolcularından oluştu.

3. Havalimanı’na şubat ayında uçak inebilecek
İstanbul Yeni Havalimanı’nın ilk etabının 29 Ekim 2018’de açılması hedefleniyor. 4 etapta tamamlanması planlanan ve dünyanın en büyük havalimanı olacak 150 milyon yolcu kapasiteli İstanbul Yeni Havalimanı’nda inşaat çalışmalarının yüzde 55’i tamamlanırken, asansör ve körüklerin montajı da yapılıyor. Önümüzdeki yıl şubat ayında İstanbul Yeni Havalimanı’na uçak indirebilir hale geleceklerini belirten Bakan Arslan, şunları söyledi: “AK Parti hükümetiyle birlikte havacılık sektörüne özelleştirme getirildiğinde THY küçülecek denildi. THY dünya çapında bir marka oldu 26 havalimanını 55’e çıkardı. 180 milyon yolcuya hizmet ediliyor. ‘Şimdi büyük bir havalimanı olmamız gerekiyor’ dedik. ABD’den kalkan uçak İstanbul’a gelecek, sonra Uzak Doğu’ya gidecek. Havalimanımızı kullanan her uçak para veriyor. Her yolcunun ülkemize bıraktığı bir kaynak var. Önümüzdeki yıl şubat aylarında uçak indirebilir hale geleceğiz. Ama 29 Ekim 2018’de 90 milyon yolcuya hizmet eden ilk kısmı açmış olacağız. Sabiha Gökçen hizmet vermeye devam edecek.”

Selma Şenol

Yorum yap

Takip Edin!